Przepisujemy Ziemię obiecaną — projekt Atlasa Sztuki

Ziemia Obiecana

to „ziemia”, która składa się w całości z liter i obrazów; stan czegoś, coś na czym można stanąć, oprzeć się, rozgościć, może nawet zamieszkać, ale zarazem coś co może powstać, zostać zbudowane tylko z tego co samoczynnie snuje ludzka świadomość. Ziemia Obiecana zakorzeniona na przyszłość – futurum perfectum.

W 1921 roku została przedstawiona Akademii Szwedzkiej propozycja Nagrody Nobla dla Władysława Reymonta. Nominujący autora „Chłopów” przedstawili całość dorobku Reymonta. Procedury były żmudne i biurokratyczne. W bałaganie zaginął przesłany Akademii rękopis „Ziemi Obiecanej”. Dla Łodzi „Ziemia Obiecana” to coś więcej niż powieść… W setną rocznicę zaginięcia rękopisu i w dwusetną rocznicę Łodzi przemysłowej podejmujemy próbę stworzenie niezwykłego Manuskryptu. Manuskryptu, który nie tyle zastąpi rękopis zagubiony w Sztokholmie, co wskrzesi na nowo mit Łodzi i da miastu napęd do równie żywiołowego rozwoju w przyszłości.

– Tak, ja nie mam nic, ty nie masz nic, on nie ma nic — zaśmiał się głośno.
– To razem właśnie mamy tyle, w sam raz tyle, żeby założyć wielką fabrykę.

W naszym projekcie mamy do „napisania” – w dwóch tomach – kilkaset kart „Ziemi Obiecanej”. To one, w naszym zamiarze, pokazane w Łodzi i innych miastach świata, powielane niczym drukowana książka, uwiodą świat na wzór i podobieństwo wielkiego oryginału Władysława Reymonta – Ziemi Obiecanej z 1899 roku. Wystarczy przepisać jeden wers na białej kartce, podpisać się, zrobić zdjęcie lub skan i wysłać za pomocą formularza na stronie promised.pl

– Tylko tyle?
– A może aż tyle…

Z inżynierską ciekawością poszukiwaczy fundamentów Miasta-Raju zapraszamy do budowania Łodzi. Od początku, od dołu, od spodu, od prawej do lewej i na odwrót – tak, jak opowiadają o rzeczywistości mity. Łódź XIX i początku XX wieku miała być Ziemią Obiecana – dzisiejsza Łódź też powinna chcieć czymś być.

– Dlaczego dziś Łódź nie miałaby być rajem dla mieszkańców?

Każda próba budowania raju na ziemi jest skazana na niepowodzenie, a jej realizacja zawsze będzie postrzegana jako groteska, kicz w stosunku do leżącego poza ludzkimi możliwościami pierwowzoru. Każda Ziemia Obiecana jest niedużym powierzchniowo, lecz fundamentalnym elementem budowy miasta. Choć nasze miasto jest raczej lokalne o skali zaledwie 800 tyś. mieszkańców, postanowiliśmy osadzić je na solidnych podstawach. Na rozmowie. Jedyny dostępny dla homo sapiens sens świata zawsze pojawia się w rozmowie, w dialogu z innymi. Sens istnienia miast i życia w mieście stanowi bezustanne spotykanie innych. Naszym zamiarem jest po prostu sprzyjanie rozmowom, a nie wymiana usług, towarów a nawet informacji. Bo to od dialogu zaczyna się elementarna międzyludzka solidarność. Łódź jest postrzegana jako miasto równocześnie szare i kiczowate.

Reymont wybrał biblijny tytuł, by podkreślić rozdźwięk między zamiarem a realizacją. Nie przewidział, że po stu latach ten sam tytuł pozbawiony ironii stanie się jedną z najczęściej cytowanych formuł określających tożsamość miasta. Nie powinno więc nikogo dziwić, iż budując fundament na trzecie stulecie naszego miasta, budujemy go na „ziemi” dobrze nam znanej a Wam znanej z najpiękniejszego filmu w historii polskiej kinematografii, filmu oscarowego reżysera Andrzeja Wajdy pod tym samym tytułem – ZIEMIA OBIECANA – Łódź. Warstwa opowieści, zdań, słów, okrzyków, cudzych i własnych. Dopiero kiedy te zdania i okrzyki się nawzajem ze sobą splączą, zaklinują (zbiją jak na tkackim warsztacie w textum), kiedy zaczną wyglądać jak pierwsze lepsze bocianie gniazdo, zaczynamy się czuć nieco pewniej i poruszać po „ustalonym gruncie”: praw, moralności, logiki etc.

The Promised Land

is the "earth", which is composed entirely of letters and images; it is the state of something, something to stand on, to lean on, to make yourself at home, perhaps even to inhabit, but at the same time something that can arise, be built only from what the human consciousness automatically spins. The Promised Land rooted in the future – futurum perfectum.

In 1921 a proposal for the Nobel Prize for Władysław Reymont was presented to the Swedish Academy. The nominators of the author of The Peasants presented the entirety of Reymont's oeuvre. The procedures were tedious and bureaucratic. The manuscript of The Promised Land sent to the Academy was lost in the mess. For Łódź, The Promised Land is more than just a novel... On the hundredth anniversary of the disappearance of the manuscript and on the bicentenary of industrial Łódź, we attempt to create a unique Manuscript. A manuscript, which will not really replace the manuscript lost in Stockholm, as it will resurrect the myth of Łódź and give the city a drive to vigorously develop also in the future.

– Yes. I have nothing; neither have you. Nor has he. – he laughed out loud.
– So, – he went on – we have enough, just exactly enough to start quite a big factory.

In our project, we have to "write" – in two volumes – several hundred pages of The Promised Land. We intend that they will be shown in Łódź and other cities around the world, reproduced as a printed book, and that they will seduce the world as the image and likeness of the great original by Władysław Reymont – The Promised Land from 1899. All you have to do is rewrite one line on a white piece of paper, sign your name, take a photo or scan and send it using the form on promised.pl

– Is that all?

– Or maybe as that much…

With an engineer's curiosity seeking the foundations of the City of Paradise, we invite you to build Łódź. From the beginning, from the bottom up, from the right to the left and vice versa – just as the myths tell us about reality. Łódź of the nineteenth and early twentieth century was supposed to be the Promised Land – today's Łódź should want to be something too.

– Why should Łódź not be a paradise for its inhabitants nowadays?

Any attempt to build a paradise on earth is doomed to failure, and its implementation will always be seen as grotesque, a kitsch in relation to a prototype lying beyond human capabilities. Each Promised Land is an area not large in size, but fundamental to the construction of the city. Although our city is rather local with a scale of only 800,000 inhabitants, we decided to set it on a solid foundation – on conversation. The only sense of the world available to homo sapiens always emerges in conversation, in dialogue with others. The meaning of existence of cities and city life is constant meeting other people. Our intention is simply to promote a conversation, not an exchange of services, goods or even information. After all, it is from dialogue that elementary interpersonal solidarity begins. Łódź is perceived as a city that is grey and kitschy at the same time.

Reymont chose a biblical title to emphasise a gap between intention and realisation. He did not foresee that a century later the same title, devoid of irony, would become one of the most frequently quoted formulas defining the city's identity. It should therefore come as no surprise to anyone that while building the foundations for the third centenary of our city, we are building it on a „soil" that is well known to us and familiar to you from the most beautiful film in the history of Polish cinematography, the film of Oscar-winning director Andrzej Wajda under the same title – The Promised Land – Łódź. A layer of stories, sentences, words, shouts, other people's and one's own. It is only when these sentences and exclamations become entangled with one another, jammed together (as in a weaving workshop in a textum), when they begin to look like the first better stork's nest, that we begin to feel a little more confident and move on "established ground": laws, morality, logic, etc.